Historia Pszczyńskich Żubrów!
Artykuł powstał jako zadanie na Naramiennik Wędrowniczy.
Pszczyna, perła Górnego Śląska która słynie z pięknego parku, pałacu oraz żubrów, w głowach wielu może pojawić się pytanie skąd na ziemi pszczyńskiej wzięły się te majestatyczne zwierzęta. Aby przybliżyć ten temat należy cofnąć się do XIX wieku, kiedy to Pszczyna była jeszcze pod niemieckim zaborem, a całym księstwem władał ród Hochbergów a w nim władcy mieli pod sobą wielki kompleks lasów pszczyńskich. Książe pszczyński Jan Henryk XI pojechał na polowanie do puszczy Białowieskiej, było to wydarzenie rangi na tyle wysokiej że zjawiały się wielkie osobistości jak przyszły Cesarz Niemiec Wilhelm II czy sam Car Rosji co znacząco przyćmiło postać starego księcia, chodźby tym że jego wyniki zostały podpisane numerem stanowiska zamiast nazwiskiem. Według domysłów zdołał upolować m.in samicę żubra której głowę można podziwiać dziś w korytarzach Pałacu Pszczyńskiego.
Po polowaniu Jan Henryk XI zawarł z carem Aleksandrem II umowę o wymianie 20 jeleni z lasów pszczyńskich, za 4 żubry z Puszczy Białowieskiej która była w tamtym okresie pod rosyjskim zaborem. Wymiana ta doszła do skutku jednak kilka lat później, wiosną 1865 roku. Kiedy to pociągiem z Warszawy do Katowic, żubry przyjechały na śląsk. Byk i trzy krowy – zostały przywiezione z Rosji koleją przez Katowice. Książę osobiście zadbał o przygotowanie odpowiednich wagonów, karmy oraz warunków, by żubry czuły się jak najlepiej podczas podróży. Po przyjeździe do Katowic szybko przetransportowano je do Pszczyny, gdzie książę nadzorował cały proces. Dzięki temu już wiosną 1865 roku żubry pojawiły się w pszczyńskich lasach.
Przez kolejne 28 lat zdołano powiększyć liczbę osobników o 18 osobników, w samej hodowli cieląt urodziło się 37. Śmierci jednak nie brakowało, 28 żubrów zginęło z czego 11 w wyniku polowań, a spora ilość z powodu m.in. pasożytów. Niestety I Wojna Światowa oraz 3 powstania śląskie spowodowały że przy życiu pozostały 3 osobniki: Plebejer(M45), Platon(M47), i Planta(F42), z czego Platon był bezpłodny.
Potomstwo Planty i Plebejera, doprowadziło do restauracji nie tylko linii pszczyńskiej ale i przywrócenia żubra do Puszczy Białowieskiej. Geny Plebejera znajdują się w każdym żubrze który jest członkiem linii nizinnej. Oznacza to że historia pszczyńskich żubrów jest ważna nie tylko dla kultury i dziedzictwa regionu ale przyczyniła się do zachowania gatunku.
Źródła:
- Dyrektor Pokazowej Zagrody Żubrów w Parku Pszczyńskim Michał Makowski
- ,,Historia pszczyńskich żubrów” - Marian Pigan, Elżbieta Wójtowicz
- Reprodukcje odpisów korespondecji książęcej w sprawie transportu żubrów z Białowieży wiosną 1865 rok
- Księga rodowodowa żubrów, wersja online